Historia ya Laos

Jeshi la Siam katika Laos, 1893.

Historia ya Laos inahusu eneo ambalo leo linaunda nchi ya Laos. Historia yake ina mizizi ya kina katika ustaarabu uliostawi katika eneo la Mto Mekong kwa maelfu ya miaka. Makazi ya awali yaliibuka kando ya mabonde ya mito, yakikuza kilimo na biashara.

Kufikia karne ya 14, Ufalme wa Lan Xang, unaojulikana pia kama Nchi ya Ndovu Milioni Moja, ulijitokeza kama dola lenye nguvu, ukichanganya sehemu kubwa ya eneo la watu wanaozungumza Kilao. Lan Xang ilicheza nafasi kuu katika kueneza Ubuddha wa Theravada, kuanzisha utamaduni, sanaa, na usanifu wa Kilaos, pamoja na kudumisha biashara na mahusiano ya kidiplomasia na falme jirani, ikiwemo Siam (leo Uthai), Vietnam, na Burma (leo Myanmar).

Baada ya kudorora kwa Lan Xang katika karne ya 18, Laos iligawanyika kuwa falme ndogondogo, ambazo mara nyingi zilitegemea au kudhibitiwa na nguvu jirani, hasa Siam na Vietnam.

Mwishoni mwa karne ya 19, Wafaransa walidhibiti Laos kama sehemu ya Indochina ya Kifaransa, wakileta mifumo ya utawala wa Magharibi, miradi ya miundombinu, na mageuzi ya elimu. Utawala wa kikoloni wa Ufaransa uliendelea hadi Vita vya Pili vya Dunia; baada ya hapo nchi iliingia katika kipindi cha misukosuko ya kisiasa, harakati za utaifa, na athari za Vita vya Kwanza vya Indochina, hatimaye kuishia ukomo wa udhibiti wa kikoloni katika miaka ya 1950.

Mnamo 1975, baada ya miaka ya vita vya wenyewe kwa wenyewe na ushawishi wa harakati za kikomunisti za kikanda, Chama cha Mapinduzi cha Walao kilichukua madaraka, kufuta ufalme, na kuanzisha Jamhuri ya Kidemokrasia ya Watu wa Laos. Tangu wakati huo, Laos imekuwa ikiendeshwa kama dola la kiujamaa yenye chama kimoja. Nchi hiyo imeendeleza utulivu wa kisiasa huku ikifungua uchumi wake hatua kwa hatua kwa uwekezaji wa kigeni na miradi ya maendeleo. Leo, Laos inaendelea kushikilia urithi wake wa kitamaduni pamoja na maendeleo ya kisasa na ujumuishaji katika uchumi wa kikanda na wa kimataifa, huku ikibaki imeunganishwa kwa karibu na desturi zake za Kibuddha na utambulisho wa kihistoria.

Marejeo

• Conboy, K. The War in Laos 1960–75 (Osprey, 1989)
• Dommen, A. J. Conflict in Laos (Praeger, 1964)
• Gunn, G. Rebellion in Laos: Peasant and Politics in a Colonial Backwater (Westview, 1990)
• Kremmer, C. Bamboo Palace: Discovering the Lost Dynasty of Laos (HarperCollins, 2003)
• Pholsena, Vatthana. Post-war Laos: The politics of culture, history and identity (Institute of Southeast Asian Studies, 2006).
• Stuart-Fox, Martin. "The French in Laos, 1887–1945." Modern Asian Studies (1995) 29#1 pp: 111–139.
• Stuart-Fox, Martin. A history of Laos (Cambridge University Press, 1997)
• Stuart-Fox, M. (ed.). Contemporary Laos (U of Queensland Press, 1982)

Viungo vya nje

• Digital Library of Lao Manuscripts – an online library of historical Lao manuscripts and related background information
• Laos Travel Guide History of Laos^[usurped]
• Andrea Matles Savada, mhr. (1994). "Laos: A Country Study". Library of Congress Country Studies. GPO for the Library of Congress. Iliwekwa mnamo 8 Agosti 2011.{{cite web}}: CS1 maint: date auto-translated (link)

Makala hii kuhusu mambo ya kihistoria bado ni mbegu. Je, unajua kitu kuhusu Historia ya Laos kama enzi zake au matokeo yake? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari.