Graviti

Kutoka Wikipedia, kamusi elezo huru
Rukia: urambazaji, tafuta
Mawazo ya wachoraji kuhusu kani ya mvutano.
Mwendo wa maji yanayotoka kwenye nozeli kuelekea juu unabadilishwa mwelekeo wake kwa umbo la parabola kutokana na nguvu ya graviti ya dunia.

Graviti (pia: kani ya mvutano, nguvu za uvutano, nguvu mvutano) ni kani ya uvutano iliyopo kati ya magimba yote ya ulimwengu. Kila gimba lenye masi linavuta magimba yote mengine yenye masi.

Hii ndiyo sababu ya kwamba tunatembea duniani badala ya kuelea hewani: kwa sababu masi ya dunia inatuvuta kuelekea kiini chake. Sisi tuna uvutano wa dunia pia, lakini hali halisi kani hii ni ndogo mno kulingana na nguvu ya masi kubwa ya dunia. Wakati huohuo dunia yetu inavutwa na jua na hii ndiyo sababu ya kwamba dunia inazunguka jua katika obiti na haiwezi kukimbia mbali nayo.

Tukitupa jiwe hewani litaanguka chini. Hii ni kwa sababu kani ya mkono ilipeleka jiwe kwenda juu lakini kani ya uvutano wa dunia inalirudisha kwake.

Tabia ya kuvutana inaonekana vema kati ya dunia na mwezi. Dunia ni kubwa, inauvuta mwezi na kuushika kwenye njia yake ya kuzunguka. Lakini wakati huohuo mwezi unavuta pia dunia na hii inaonekana baharini katika mabadiliko ya maji kupwa na maji kujaa. Maji ya bahari inavutwa na mwezi kiasi kwamba sehemu ya bahari iliyo moja kwa moja chini ya mwezi iko nusu mita juu ya wastani wa usawa wa bahari yote.

Isaac Newton anajulikana kama mtaalamu aliyeweza kueleza graviti mara ya kwanza kama utaratibu wa msingi wa sayansi.

Ukiongelea kani ya mvutano unaongelea vitu vifuatavyo:

  1. Katika maisha ya kila siku: Nguvu ambayo hufanya vitu vianguke.
  2. Sheria za Newton: Jinsi gani kani ya mvutano inaweka mfumo wa jua pamoja.
  3. Nadharia yauhusiano ya Albert Einstein: Kazi ya kani ya mvutano katika ulimwengu.

Baadhi ya wanafizikia wanaamini kwamba kani ya mvutano inasababishwa na gravitons.

Kani ya mvutano katika maisha ya kila siku[hariri | hariri chanzo]

Uzito na Masi[hariri | hariri chanzo]

Katika maisha yetu ya kila siku tunasema kwamba vitu vinaanguka katika uso wa dunia kwa sababu ya kani ya mvutano. Tunasema kwamba uzito hubadilika pale tu kani ya mvutano inapo badilika. Mwezi ni mdogo na kani ya mvutano ya mvutano ni mara 1/6 ya ile ya duniani. Lakini kitu ambacho hakibadiliki katika ujazo wa maada ni masi. Duniani masi na uzito ni sawa kwa sababu mbalimbali japokuwa Gravimita (kwa Kiingereza: Gravimetre), kifaa cha kupimia kani ya mvutano) kinaweza kuhisi tofauti iliyopo,Tofauti yao inawaza kuwa kubwa katika miili mingine ya angani kama vile mwezi.Hivyo basi tunaweza kusema:

  1. Uzito wa kitu unategemea na sehemu. Masi ni maalumu.
  2. Mvutano wa kani unategemeana na masi ya kitu. Dunia inavuta kwa nguvu zaidi kuliko mwezi. Pia watu huhisi kani hii ya mvutano lakini kidogo sana.
Science.jpg Makala hii kuhusu mambo ya fizikia bado ni mbegu.
Je, unajua kitu kuhusu Graviti kama historia yake au mahusiano yake na mada nyingine?
Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa?
Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari.