Elizabeth Abimbola Awoliyi

Elizabeth Abimbola Awoliyi MBE, OFR (née Akerele; 1910 – 14 Septemba 1971) alikuwa daktari na mwanaharakati wa kijamii kutoka Nigeria, anayekumbukwa kama mmoja wa waanzilishi wa taaluma ya tiba kwa wanawake nchini humo.

Alitambuliwa kama daktari wa kwanza mwanamke nchini Nigeria, na pia alikuwa mwanamke wa kwanza kutoka Afrika Magharibi kupata leseni ya Upasuaji wa Kifalme huko Dublin. Hii ilimfanya kuwa miongoni mwa wanawake wa kwanza barani Afrika kuingia katika taaluma ya tiba kwa kiwango cha juu katika historia ya mapema ya elimu ya udaktari.

Mnamo mwaka 1938, Elizabeth Abimbola Awoliyi alikua mwanamke wa pili wa Afrika Magharibi kuhitimu kama daktari wa tiba ya kisasa, baada ya Agnes Yewande Savage ambaye alihitimu mwaka 1929.

Katika maisha yake ya uongozi, alihudumu kama Rais wa pili wa National Council of Women’s Societies Nigeria (NCWS) kuanzia mwaka 1964 hadi alipofariki mwaka 1971. Kupitia nafasi hiyo, alichangia kwa kiasi kikubwa katika kuendeleza masuala ya wanawake, afya ya jamii, na elimu nchini Nigeria.

Maisha

Elizabeth Abimbola Awoliyi alizaliwa mwaka 1910 huko Lagos, kusini-magharibi mwa Nigeria, katika familia ya Aguda yenye asili ya David Evaristo na Rufina Akerele. Jamii ya Aguda inajumuisha wazao wa Waafrika-Brazili waliokombolewa pamoja na Waafrika-Kuba waliorejea Afrika kuanzia miaka ya 1830, ambao walichangia kuunda jamii ya kipekee ya kitamaduni nchini Nigeria.

Alianza elimu yake ya msingi katika Shule ya Kikatoliki ya St. Mary’s, Lagos, kabla ya kuendelea katika Queens College Lagos. Baadaye alihamia masomo ya juu ya udaktari katika Trinity College Dublin, ambako alihitimu mwaka 1938 na shahada ya udaktari kwa heshima ya daraja la kwanza. Alitunukiwa pia medali ya Tiba na ubora katika Anatomia, mafanikio yaliyoonyesha umahiri wake wa kitaaluma.

Elizabeth Abimbola Awoliyi alikuwa mwanamke wa kwanza wa Afrika Magharibi kupata Leseni ya Chuo cha Kifalme cha Madaktari wa Upasuaji huko Dublin, Ireland. Pia alihusishwa na taasisi mbalimbali za kitaaluma kama vile Royal College of Physicians (UK), Royal College of Obstetricians and Gynaecologists, na Royal College of Paediatrics and Child Health, ambapo alitambuliwa kama mwanachama na mtaalamu mwenye hadhi ya juu.

Baada ya kurejea Nigeria, alihudumu kama daktari wa magonjwa ya wanawake na afisa mdogo wa matibabu katika Hospitali ya Massey Street, Lagos. Baadaye alipanda cheo na kuwa mshauri mkuu na Mkurugenzi wa Matibabu wa hospitali hiyo, nafasi aliyoishikilia kati ya 1960 na 1969. Mnamo 1962, aliteuliwa pia na Wizara ya Afya ya Shirikisho kuwa mtaalamu mkuu wa magonjwa ya wanawake na uzazi nchini Nigeria.

Elizabeth Abimbola Awoliyi alitunukiwa heshima mbalimbali zikiwemo MBE, OFR, pamoja na majina ya heshima ya kitamaduni kama Iya Abiye wa Lagos na Iyalaje wa Milki ya Oyo, yakitambua mchango wake katika afya na jamii.

Kazi na maisha yake vimeandikwa na kuenziwa katika vitabu na kumbukumbu mbalimbali, ikiwa ni pamoja na riwaya Kurudi Maishani iliyoandikwa na mwanawe Tunji Awoliyi. Aidha, ametambuliwa kama “Shujaa wa Nigeria wa Karne ya 20” katika kitabu cha elimu ya uraia Nigerian Heroes and Heroines kilichoandikwa na Godwin Chukwuemeka Ezeh.

Kwa heshima yake, Hospitali ya Kumbukumbu ya Dkt. Abimbola Awoliyi iko katika Kisiwa cha Lagos, Nigeria. Mbali na kazi ya kitabibu, pia alikuwa mjasiriamali, akimiliki shamba la kuku na machungwa lenye ukubwa wa ekari 27 huko Agege, pamoja na kushiriki katika biashara ya maduka ya dawa mjini Lagos.

Marejeo

Makala hii kuhusu mwanasiasa fulani bado ni mbegu. Je, unajua kitu kuhusu Elizabeth Abimbola Awoliyi kama wasifu wake, habari za maisha au kazi yake? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari.