Demografia ya Mali
Demografia ya Mali inajumuisha msongamano wa watu, makabila, kiwango cha elimu, afya ya wananchi, hali ya kiuchumi, imani za kidini, na vipengele vingine vya idadi ya watu.
Idadi ya watu
[hariri | hariri chanzo]Mnamo mwaka wa 2021, idadi ya watu wa Mali ilikadiriwa kuwa milioni 21.9, na kiwango cha ukuaji wa kila mwaka kilikuwa 2.7%.[1] Takwimu hii inaweza kulinganishwa na 4,638,000 mnamo 1950.[2] Idadi ya watu inatokana zaidi na maeneo ya mijini (68% mwaka 2002), na 5–10% ya Wamali ni wahamaaji.[3] Zaidi ya 90% ya watu wanaishi katika sehemu za kusini za nchi, hasa katika Bamako, ambayo ina wakazi zaidi ya milioni 1.[3]
Mnamo 2007, takriban 48% ya Wamali walikuwa na umri wa chini ya miaka 15, 49% walikuwa na umri wa kati ya miaka 15–64, na 3% walikuwa na umri wa miaka 65 na kuendelea.[1] Umri wa kati ulikuwa miaka 15.9.[1] Kiwango cha kuzaliwa mwaka 2007 kilikuwa 49.6 kwa kila watoto 1,000, na kiasi cha uzazi kilikuwa watoto 7.4 kwa kila mwanamke.[1]
Kiwango cha vifo mwaka 2007 kilikuwa 16.5 kwa kila vifo 1,000.[1] Matarajio ya maisha wakati wa kuzaliwa yalikuwa miaka 49.5 kwa jumla (47.6 kwa wanaume na 51.5 kwa wanawake).[1] Mali ina moja ya viwango vya juu zaidi duniani vya vifo vya watoto wachanga,[3] na vifo 106 kwa kila watoto 1,000 wanaozaliwa wakiwa hai.[1]
Sehemu ya watu wenye umri wa chini ya miaka 15 mwaka 2010 ilikuwa 47.2%.[2] 50.6% ya idadi ya watu walikuwa na umri kati ya miaka 15 na 65. 2.2% ya idadi ya watu walikuwa na umri wa miaka 65 na kuendelea.[2]
| Idadi ya watu jumla | Idadi ya watu wenye umri wa 0–14 (%) | Idadi ya watu wenye umri wa 15–64 (%) | Idadi ya watu wenye umri wa 65+ (%) | |
|---|---|---|---|---|
| 1950 | 4 638 000 | 38.9 | 58.3 | 2.8 |
| 1955 | 4 928 000 | 40.1 | 57.4 | 2.5 |
| 1960 | 5 248 000 | 40.5 | 57.2 | 2.3 |
| 1965 | 5 597 000 | 41.5 | 56.2 | 2.3 |
| 1970 | 6 034 000 | 42.3 | 55.2 | 2.4 |
| 1975 | 6 604 000 | 43.3 | 54.1 | 2.6 |
| 1980 | 7 246 000 | 44.6 | 52.6 | 2.8 |
| 1985 | 8 010 000 | 45.8 | 51.3 | 2.9 |
| 1990 | 8 673 000 | 47.5 | 49.5 | 3.0 |
| 1995 | 9 825 000 | 47.4 | 49.9 | 2.8 |
| 2000 | 11 295 000 | 47.2 | 50.3 | 2.5 |
| 2005 | 13 177 000 | 47.1 | 50.6 | 2.3 |
| 2010 | 15 370 000 | 47.2 | 50.6 | 2.2 |
Makabila
[hariri | hariri chanzo]
Makabila ni pamoja na:[4]
33.3% Wabambara 13.3% Wafuula 9.8% Wasoninke 9.6% Wasenufo / Wabwa / Wamandinka 8.7% Wadogon 6.1% Wabobo 5.9% Wasongei 1.7% Watuareg 11.6% wengine
Idadi ya watu wa Mali inajumuisha makabila ya Sahara-Ndogo, ambayo yana tamaduni, historia, na dini zinazofanana. Hali ya kipekee ni kwa makundi mawili ya wahamaji wa kaskazini, Watuareg, watu wa Berber, na Maurs (au Maurs), wa asili ya Arabo-Berber. Nchini Mali na Niger, Maurs pia wanajulikana kama Waarabu wa Azawagh, wakitokana na jina la eneo la Azawagh katika Jangwa la Sahara.[5] Waarabu wa Azawagh wanazungumza hasa Kiarabu cha Hassaniya ambacho ni mojawapo ya lahaja za Kiarabu.[6]
Marejeo
[hariri | hariri chanzo]- 1 2 3 4 5 6 7 CIA world factbook.
- 1 2 3 Population Division of the Department of Economic and Social Affairs of the United Nations Secretariat, World Population Prospects: The 2010 Revision Archived Mei 6, 2011, at the Wayback Machine
- 1 2 3 Mali country profile. Library of Congress Federal Research Division (Januari 2005). Makala hii inajumuisha maandiko kutoka chanzo hiki, ambacho kiko katika umiliki wa umma.
- ↑ "Afrika :: MALI". CIA The World Factbook. 19 Aprili 2022. Ilihifadhiwa kwenye nyaraka kutoka chanzo mnamo 2021-01-09. Iliwekwa mnamo 2025-02-11.
- ↑ Kwa utangulizi kuhusu utamaduni wa Waarabu wa Azawagh, tazama Rebecca Popenoe, Feeding Desire — Fatness, Beauty and Sexuality among a Saharan People. Routledge, London (2003) ISBN 0-415-28096-6
- ↑ Popenoe (2003), p. 16-17.
Jisomee
[hariri | hariri chanzo]
- Samaké, Salif; Traoré, Seydou Moussa; Ba, Souleymane; Dembélé, Étienne; Diop, Mamadou; Mariko, Soumaïla; Libité, Paul Roger (2007), Mali: Enquête Démographique et de Santé (EDSM-IV) 2006 (PDF), Calverton, MD, USA: Demographic and Health Surveys.