Border Collie
 | ||||||||||||||||||||||||||||
| Border Collie wa rangi nyeusi na nyeupe akiwa na macho makini na mkia uliojikunja | ||||||||||||||||||||||||||||
| Majina mengine | Scotch Sheepdog, Collie wa Mpaka | |||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Majina ya utani | BC | |||||||||||||||||||||||||||
| Nchi Asilia | Uingereza | |||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||
| ||||||||||||||||||||||||||||
| Mbwa (Canis lupus familiaris) | ||||||||||||||||||||||||||||
]
Border Collie ni mbwa anayejulikana duniani kote kwa ukipanga wa akili yake, wepesi, na uwezo mkubwa wa kuchunga mifugo. Asili yake ni katika maeneo ya mpakani kati ya Uingereza na Uskoti, ambapo alitumiwa hasa na wafugaji kuchunga kondoo katika maeneo ya milimani na vijijini.[1]
Border Collie ana mwili wa kati, mwepesi lakini wenye misuli, unaomwezesha kuwa na kasi na wepesi mkubwa. Uzito wake wa kawaida ni kati ya kilo 12 hadi 20, huku akiwa na manyoya ya kati au marefu, yenye rangi mbalimbali kama nyeusi na nyeupe, nyekundu, buluu merle, au mchanganyiko wa rangi zingine.[2]
Tabia ya Border Collie ni ya kipekee; ana akili kubwa sana, uwezo wa kujifunza haraka, na bidii isiyo na kikomo. Mbwa hawa ni hodari sana katika michezo ya mbwa kama vile agility[3], flyball[4], na obedience[5], na ni chaguo maarufu kwa kazi za kuchunga na hata uokoaji. Kwa sababu ya kiwango chao cha juu cha nishati na akili, wanahitaji mazoezi ya kila siku na changamoto za kiakili.[6]
Border Collie si chaguo bora kwa familia zisizopenda shughuli au zisizo na muda wa kuwashughulikia, kwani bila shughuli za kutosha wanaweza kuwa na tabia zisizofaa kama kung'ata, kuchimba, au kukimbia ovyo. Hata hivyo, kwa familia au watu wanaopenda michezo na kuwafundisha mbwa, Border Collie ni mwenza mzuri na mwaminifu.
Kiafya, baadhi ya matatizo yanayoweza kuathiri Border Collie ni pamoja na matatizo ya macho kama Collie Eye Anomaly (CEA)[7], matatizo ya nyonga (hip dysplasia), na baadhi ya matatizo ya neva. Kwa matunzo mazuri na uangalizi wa kiafya, wanaweza kuishi kati ya miaka 12 hadi 15.
Marejeo
[hariri | hariri chanzo]- ↑ American Kennel Club – Border Collie
- ↑ Encyclopedia Britannica – Border Collie
- ↑ Agility ni mchezo wa mbwa wa kupita vikwazo kama kuruka vizuizi, kupita kwenye vichuguu, kusuka kati ya nguzo, na kupanda mbao nyembamba. Mbwa huongozwa na mmiliki kwa ishara bila kuguswa. Hukuza utiifu, mazoezi ya mwili na akili, na uhusiano kati ya mbwa na mmiliki.
- ↑ Flyball ni mchezo wa mbwa wa mashindano ya mbio za kupokezana. Timu mbili za mbwa (kila moja ikiwa na mbwa wanne) hushindana kukamilisha kozi kwa haraka. Kila mbwa huruka vizuizi vinne, kubonyeza kisanduku kinachotoa mpira wa tenisi, kuuchukua, na kurudi kwa mmiliki wake kabla ya mbwa mwingine kuanza. Mchezo huu huimarisha kasi, utiifu, na ushirikiano kati ya mbwa na mmiliki.
- ↑ Obedience ni mchezo wa mbwa unaopima utiifu kwa amri kama "kaa", "lala", au "njoo". Mbwa hupimwa kwa usahihi na kasi ya kutii. Hukuza nidhamu, mawasiliano, na uhusiano kati ya mbwa na mmiliki.
- ↑ VCA Animal Hospitals – Border Collie
- ↑ Collie Eye Anomaly (CEA) ni ugonjwa wa kurithi unaoathiri macho ya mbwa, hasa wa jamii ya Collie, Shetland Sheepdog, Border Collie, na Australian Shepherd. Hali hii hutokea kutokana na kasoro ya jeni inayosababisha maendeleo duni ya sehemu za nyuma za jicho, kama vile retina na choroid. Dalili zinaweza kuwa ndogo au kali, zikiwemo upofu, coloboma (shimo kwenye jicho), au retina kujitenga. Wengine huonekana kawaida lakini bado hubeba jeni hiyo. Ugonjwa huu hugunduliwa mapema, mara nyingi kati ya wiki 6–8 za maisha, kwa kutumia uchunguzi wa macho. CEA haina tiba, lakini upasuaji unaweza kusaidia ikiwa retina imeanza kujitenga. Njia bora ya kuzuia ni kwa kufanya vipimo vya vinasaba kabla ya kuzalisha mbwa.