Betty Friedan

Betty Friedan
Betty Friedan mnamo miaka ya 1960.
Amezaliwa	(1921-02-04)Februari 4, 1921 Peoria, Illinois, Marekani
Amekufa	4 Februari 2006 (umri 85) Washington, D.C., Marekani
Nchi	Marekani
Majina mengine	Bettye Naomi Goldstein
Kazi yake	Mwandishi, mwanaharakati

Betty Friedan (4 Februari 1921 – 4 Februari 2006) alikuwa mwandishi na mwanaharakati wa haki za wanawake kutoka nchini Marekani. Anatajwa kuwa mmoja wa waasisi wa "Wimbi la Pili la Harakati za Wanawake" (Second-wave feminism) katika karne ya 20 kutokana na kitabu chake mashuhuri cha mwaka 1963 kiitwacho The Feminine Mystique.

Maisha ya awali na elimu

Betty Friedan alizaliwa kama Bettye Naomi Goldstein mjini Peoria, Illinois. Alisomea saikolojia katika Chuo cha Smith, ambapo alihitimu kwa heshima kubwa mnamo 1942. Baadaye alifanya kazi kama mwandishi wa habari na mhariri kabla ya kuanza maisha ya kifamilia kama mama wa nyumbani, uzoefu uliompelekea kuanza kufanya utafiti kuhusu hali ya kisaikolojia ya wanawake wa wakati huo.

"The Feminine Mystique"

Mnamo mwaka 1963, Friedan alichapisha kitabu cha The Feminine Mystique, ambacho kilichambua kile alichokiita "tatizo lisilo na jina" (the problem that has no name). Katika kitabu hiki, alielezea kutoridhika kwa wanawake wengi wa tabaka la kati ambao walizuiliwa katika majukumu ya nyumbani pekee na kukosa fursa za kujiendeleza kitalauma. Kitabu hiki kilipata mafanikio makubwa na kiliamsha ari ya wanawake nchini Marekani na duniani kote kupigania haki zao.

Harakati na uongozi

Mbali na uandishi, Friedan alikuwa mwanzilishi wa mashirika muhimu ya kutetea haki za wanawake:

• NOW (National Organization for Women): Mnamo 1966, alisaidia kuanzisha shirika hili na kuwa rais wake wa kwanza. Shirika hili lilipigania usawa wa mishahara na kukomeshwa kwa ubaguzi dhidi ya wanawake katika ajira.
• Women's Strike for Equality: Mnamo 1970, aliongoza mgomo mkubwa wa kitaifa wa wanawake uliolenga kuadhimisha miaka 50 ya haki ya wanawake kupiga kura nchini Marekani.
• National Women's Political Caucus: Alishirikiana na wanaharakati wengine kama Gloria Steinem kuanzisha chombo hiki ili kuongeza ushiriki wa wanawake katika siasa.

Kifo na urithi

Betty Friedan alifariki kutokana na matatizo ya moyo mnamo siku yake ya kuzaliwa ya kutimiza miaka 85, tarehe 4 Februari 2006 mjini Washington, D.C. Anakumbukwa kwa ujasiri wake wa kuhoji mifumo ya kijamii iliyokuwa ikiwakandamiza wanawake na kutoa mwongozo wa kifikra kwa harakati za usawa wa kijinsia.