Ama Ata Aidoo

Ama Ata Aidoo

binadamu

Taarifa za jumla
Jinsia	kike
Nchi ya uraia	Ghana
Jina katika lugha mama	Ama Ata Aidoo
Jina la familia	Aidoo
Tarehe ya kuzaliwa	23 Machi 1942
Mahali alipozaliwa	Abeadzi Kyiakor
Tarehe ya kifo	31 Mei 2023
Mahali alipofariki	Accra
Chanzo cha kifo	vifo vya kawaida
Sababu ya kifo	ugonjwa
Lugha ya asili	Fante
Lugha zinazozungumzwa, zilizoandikwa au zilizotiwa sahihi	Kiingereza, Fante
Taaluma	Ushairi, Maigizo, fiction literature
Mwajiri	Brown University, Chuo Kikuu cha Cape Coast, University of Richmond
Nafasi ilioshikiliwa	Minister for Education
Alisoma	Wesley Girls' High School, University of Ghana, Chuo Kikuu cha Stanford
Eneo la kazi	Zimbabwe
Muda wa kazi	1964
Ushirika	Organization of Women Writers of Africa, Mbaasem Foundation
Mwanachama wa chama cha siasa	Provisional National Defence Council
Tuzo iliyopokelewa	Commonwealth Writers' Prize, Nelson Mandela Prize, The Mbari Club
Has written for	Transition Magazine, Zuka, Okyeame
Personal pronoun	L484

 

 From Wikidata

Ama Ata Aidoo (née Christina Ama Aidoo; alizaliwa 23 Machi 1942) ni mwandishi, mshairi, mtunzi wa tamthilia na msomi wa Ghana.

Alikuwa Waziri wa Elimu chini ya utawala wa Jerry Rawlings. Mnamo mwaka 2000, alianzisha Mbaasem Foundation ili kukuza na kuunga mkono kazi za waandishi wanawake wa Kiafrika.

Maisha ya awali

Christina Ama Ata Aidoo alizaliwa tarehe 23 Machi 1942 katika kijiji cha Abeadzi Kyiakor, karibu na Saltpond, katika Eneo la Kati la Ghana. Awali alipewa jina la Christiana Ama Aidoo. Baadhi ya vyanzo vinataja tarehe nyingine ya kuzaliwa kuwa 31 Machi 1942.

Aidoo alikulia katika familia ya kifalme ya kabila la Wafante (Fante). Baba yake alikuwa Nana Yaw Fama, chifu wa kijiji cha Abeadzi Kyiakor, na mama yake alikuwa Maame Abasema. Babu yake aliuawa katika mazingira yaliyohusishwa na ukoloni mamboleo, jambo lililomwathiri baba yake na kumchochea kuwekeza zaidi katika elimu ya jamii yake, hususan elimu ya watoto wa kijiji.

Kutokana na juhudi hizo, baba yake alianzisha shule ya kwanza kijijini kwao. Hali hiyo ilimsaidia Aidoo kuhamasika kuhusu elimu na baadaye kujiunga na Wesley Girls' High School ambapo alianza kukuza upendo wake kwa uandishi wa fasihi. Baadaye alikiri kuwa miaka yake katika Wesley Girls' High School mjini Cape Coast ilichangia kwa kiasi kikubwa kuibua na kuimarisha kipaji chake cha fasihi.

Elimu

Kuanzia mwaka 1957, Aidoo alisoma katika Wesley Girls' Senior High School mjini Cape Coast . Baada ya elimu ya sekondari, alijiunga na Chuo Kikuu cha Ghana, Legon, mwaka 1961 ambako alisomea Shahada ya Sanaa katika Kiingereza. Akiwa hapo, aliandika tamthilia yake ya kwanza, The Dilemma of a Ghost mwaka 1964. Tamthilia hiyo ilichapishwa mwaka uliofuata na kumfanya Aidoo kuwa miongoni mwa waandishi wa kwanza wa kike barani Afrika kuchapisha tamthilia.

Kazi

Baada ya kuhitimu, Aidoo alipewa ufadhili wa uandishi wa ubunifu katika Stanford University nchini Marekani. Aliporejea Ghana mwaka 1969, alianza kufundisha Kiingereza katika Chuo Kikuu cha Ghana. Pia alihudumu kama mtafiti katika Institute of African Studies na mhadhiri katika University of Cape Coast, ambako baadaye alipanda hadi cheo cha profesa. Mwaka 1982 aliteuliwa kuwa Waziri wa Elimu chini ya Provisional National Defence Council (PNDC). Hata hivyo, alijiuzulu baada ya takribani miezi 18, akigundua kuwa hangeweza kutimiza lengo lake la kufanya elimu iwe bure na ipatikane kwa wote nchini Ghana. Katika kazi zake, Aidoo alijulikana kwa kuchambua nafasi ya wanawake wa Kiafrika katika jamii ya kisasa, pamoja na kukosoa matumizi ya utaifa kama chombo cha ukandamizaji. Alisisitiza pia uwepo wa utambulisho wa Kiafrika unaotazamwa kupitia mtazamo wa wanawake. Mnamo 1983 alihamia Zimbabwe, ambako aliendelea kufanya kazi kama mshauri wa mitaala katika Wizara ya Elimu na pia kuendelea kuandika. Akiwa Harare alichapisha mkusanyiko wa mashairi Someone Talking to Sometime (1985) na kitabu cha watoto The Eagle and the Chickens and Other Stories (1986). Mwaka 1986, alitoa mhadhara wa Walter Rodney huko London chini ya ushirikiano wa Bogle-L'Ouverture, akichangia mijadala kuhusu historia na uzoefu wa Afrika.

Kazi zilizochaguliwa

Kichwa	Maelezo
The Dilemma of a Ghost	Tamthilia, Accra: Longman, 1965. New York: Macmillan, 1971.
Anowa	Tamthilia inayotokana na hadithi ya kienyeji ya Ghana, London: Longman, 1970. New York: Humanities Press, 1970.
No Sweetness Here: A Collection of Short Stories	London: Longman, 1970. New York: Doubleday.
Our Sister Killjoy: or Reflections from a Black-eyed Squint	Riwaya, Longman, 1977.
Someone Talking to Sometime	Mkusanyiko wa shairi, Harare: College Press, 1986.
The Eagle and the Chickens and Other Stories	Hadithi za watoto, Enugu: Tana Press, 1986.
Birds and Other Poems	Shairi, Harare: College Press, 1987.
An Angry Letter in January	Shairi, Coventry: Dangaroo Press, 1992, ISSN 0106-5734
Changes: A Love Story	Riwaya, London: The Women's Press, 1991. New York: Feminist Press at the City University of New York, 1993.
The Girl Who Can and Other Stories	Accra: Sub-Saharan Publishers, ISBN 978-0435910136; Heinemann African Writers Series, 1997.
Diplomatic Pounds & Other Stories	Ayebia Clarke Publishing, 2012, ISBN 978-0956240194.

Kama mhariri

• African Love Stories: An Anthology, Ayebia Clarke Publishing, 2006. ISBN 978-0-9547023-6-6.

marejeo

Makala hii kuhusu mwandishi fulani bado ni mbegu. Je, unajua kitu kuhusu Ama Ata Aidoo kama wasifu wake, habari za maisha au kazi yake? Labda unaona habari katika Wikipedia ya Kiingereza au lugha nyingine zinazofaa kutafsiriwa? Basi unaweza kuisaidia Wikipedia kwa kuihariri na kuongeza habari.