Allen Dulles
Allen Welsh Dulles (1893–1969) alikuwa mwanadiplomasia, wakili, na mtaalamu wa ujasusi kutoka Marekani. Anajulikana zaidi kwa kuwa Mkurugenzi wa Kwanza wa Kati wa Shirika la Ujasusi la Marekani (CIA) kwa kipindi kirefu, kuanzia mwaka 1953 hadi 1961. Dulles alihusishwa na maendeleo ya mikakati ya vita baridi, mageuzi ya kiusalama, na ushawishi mkubwa katika siasa za kimataifa.[1]
Elimu
[hariri | hariri chanzo]Dulles alizaliwa Watertown, New York, katika familia yenye mizizi ya kisiasa na kidiplomasia. Alisomea Chuo Kikuu cha Princeton na kuhitimu mwaka 1914, kisha akajikita katika masomo ya sheria katika Chuo Kikuu cha George Washington. Kipindi hiki kilimjenga kielimu na kumfanya awe karibu na mitandao ya kisiasa ya Washington.[2]
Kazi
[hariri | hariri chanzo]Kabla ya kujiunga na ujasusi, Dulles alifanya kazi katika Wizara ya Mambo ya Nje ya Marekani. Alihudumu kama mwanadiplomasia nchini Uswizi wakati wa Vita vya Kwanza vya Dunia, na baadaye alihusiana na majadiliano ya mikataba ya kimataifa. Wakati wa Vita vya Pili vya Dunia, alijiunga na Office of Strategic Services (OSS), taasisi iliyokuwa msingi wa CIA ya baadaye.[3]
Uongozi katika CIA
[hariri | hariri chanzo]Mwaka 1953, Dulles aliteuliwa kuwa Mkurugenzi wa CIA. Chini ya uongozi wake, CIA ilishiriki katika operesheni kadhaa za kimataifa, ikiwemo mapinduzi yaliyodhaminiwa na Marekani nchini Iran mwaka 1953 na Guatemala mwaka 1954. Hatua hizi zilimpa umaarufu lakini pia zilizua ukosoaji mkubwa kutokana na athari zake kwa demokrasia katika nchi hizo.[4]
Dulles pia alihusiana na mipango ya kiteknolojia ya ujasusi, kama uendelezaji wa ndege ya kijasusi U-2 na mfumo wa kijasusi wa satelaiti, uliokuwa msingi wa maendeleo ya baadaye ya kiusalama na uhandisi wa kijeshi.[5]
Changamoto
[hariri | hariri chanzo]Mwaka 1961, Dulles alikumbwa na ukosoaji mkubwa kufuatia kushindwa kwa jaribio la uvamizi wa Bay of Pigs dhidi ya Cuba. Tukio hilo lilisababisha rais John F. Kennedy kumpotezea imani na hatimaye kumlazimisha kujiuzulu. Hii ilimaliza rasmi uongozi wake katika CIA.[6]
Umaarufu
[hariri | hariri chanzo]Baada ya kuondoka serikalini, Dulles aliandika na kutoa mihadhara kuhusu usalama wa taifa na siasa za kimataifa. Kitabu chake The Craft of Intelligence (1963) kimebaki kuwa rejea muhimu katika taaluma ya ujasusi.[7] Urithi wake unabaki kuwa tata, akionekana kama shujaa wa usalama wa Marekani kwa upande mmoja, na mtendaji wa sera zenye utata kwa upande mwingine.
Marejeo
[hariri | hariri chanzo]- ↑ Smith, C. The CIA and American Power. Yale University Press, 1981
- ↑ Hersh, B. The Old Boys: The American Elite and the Origins of the CIA. Scribner, 1980
- ↑ Ranelagh, J. The Agency: The Rise and Decline of the CIA. Simon & Schuster, 1986
- ↑ Kinzer, S. Overthrow: America’s Century of Regime Change. Times Books, 2006
- ↑ Prados, J. Safe for Democracy: The Secret Wars of the CIA. Ivan R. Dee, 2006
- ↑ Talbot, D. The Devil’s Chessboard: Allen Dulles, the CIA, and the Rise of America’s Secret Government. HarperCollins, 2015
- ↑ Dulles, A. The Craft of Intelligence. Harper & Row, 1963