Watawala wa Ethiopia
Kutoka Wikipedia, kamusi elezo huru
Orodha ya hapo chini inataja watawala wa Ethiopia tangu nasaba ya Zagwe. Wafalme wa Aksum na wafalme wa D’mt hawaorodheshwi kwa ajili ya mapengo mengi; tena hakuna uhakika kuhusu mfululizo wao.
(Majina yaliyoandikwa na herufi mlazo yanarejea ama watawala walioasi mtawala rasmi ama watawala wasiotambuliwa na wengi.)
| Kipindi | Jina la Kuzaliwa | Jina la Utawala | Maelezo |
|---|---|---|---|
| Nasaba ya Zagwe | |||
| Hakuna maafikiano kuhusu vipindi vya watawala wakati wa nasaba ya Zagwe | Mara Takla Haymanot | ||
| Tatadim | |||
| Jan Seyum | |||
| Germa Seyum | |||
| Yemrehana Krestos | |||
| Kedus Harbe | |||
| Gebra Maskal Lalibela | |||
| Na'akueto La'ab | |||
| Yetbarak | |||
| Mairari | |||
| Harbai | |||
| Nasaba ya Solomoni | |||
| 1270 hadi 1285 | Yekuno Amlak | Tasfa Iyasus | |
| 1285 hadi 1294 | Yagbe'u Seyon | Salomon I | |
| 1294 hadi 1295 | Senfa Ared IV | ||
| 1295 hadi 1296 | Hezba Asgad | ||
| 1296 hadi 1297 | Qedma Asgad | ||
| 1297 hadi 1298 | Jin Asgad | ||
| 1298 hadi 1299 | Saba Asgad | ||
| 1299 hadi 1314 | Wedem Arad | ||
| 1314 hadi 1344 | Amda Seyon I | Gabra Masqal I | |
| 1344 hadi 1372 | Newaya Krestos | Sayfa Ar`ed | |
| 1372 hadi 1382 | Newaya Maryam | Wedem Asfare; au Gemma Asfare |
|
| 1382 hadi 1413 | Dawit I | ||
| 1413 hadi 1414 | Tewodros I | Walda Ambasa | Alitawala miezi 9 tu. |
| 1414 hadi 1429 | Yeshaq I (Isaac) |
Gabra Masqal II | |
| 1429 hadi 1430 | Andreyas (Andrew) |
Alitawala miezi 4 au 6 tu. | |
| 1430 hadi 1433 | Takla Maryam | Hezba Nan | |
| 1433 | Sarwe Iyasus | Mehreka Nan | |
| 1433 hadi 1434 | Amda Iyasus | Badel Nan | Alitawala miezi 8 tu. |
| 1434 hadi 1468 | Zara Yaqob | Kuestantinos I (Constantine I) |
Kuanzia mfalme huyu kuna uhakika wa tarehe za vipindi vya utawala. |
| 1468 hadi 1478 | Baeda Maryam I | ||
| 1478 hadi 1494 | Eskender | Constantine II | |
| 1494 | Amda Seyon II | Alitawala miezi 6 au 7 tu. | |
| 1494 hadi 1508 | Na'od | ||
| 1508 hadi 1540 | Dawit II (David II) |
Lebna Dengel | |
| 3 Septemba, 1540 hadi 23 Machi, 1559 | Gelawdewos (Claudius) |
Asnaf Sagad I | |
| 1559 hadi 1563 | Menas | Admas Sagad I | |
| 1563 hadi 1597 | Sarsa Dengel | Malak Sagad I | |
| 1597 hadi 1603 | Yaqob (Jacob) |
Malak Sagad II | |
| 1603 hadi 1604 | Za Dengel | Asnaf Sagad II | |
| 1604 hadi 1606 | Yaqob (Jacob) |
Malak Sagad II | Alirudishiwa utawala |
| 1606 hadi 1632 | Susenyos | Malak Sagad III | Alivishwa taji 18 Machi, 1608 |
| 1632 hadi 1667 | Fasilides (Basilides) |
`Alam Sagad | |
| 1667 hadi 1682 | Yohannes I (John I) |
A'ilaf Sagad | |
| 19 Julai, 1682 to 13 Oktoba, 1706 |
Iyasu I (Iyasu the Great) |
Adyam Sagad II | |
| 1685 | Yeshaq Iyasu ? | Alikuwa muasi | |
| 27 Machi, 1706 hadi 30 Juni, 1708 |
Tekle Haymanot I | Le`al Sagad | |
| Septemba 1707 | Amda Seyon | Alikuwa muasi | |
| 1 Julai, 1708 hadi 14 Oktoba, 1711 |
Tewoflos (Theophilus) |
Walda Ambasa | |
| 1709 hadi Julai 1710 | Nebahne Yohannes | Alikuwa muasi | |
| 14 Oktoba, 1711 hadi 19 Februari, 1716 | Yostos (Justus) |
Sahay Sagad | Hakuwa mtawala wa nasaba ya Solomoni; alimpindua Tewoflos. |
| 8 Februari, 1716 hadi 18 Mei, 1721 | Dawit III | Adabar Sagad | |
| 18 Mei, 1721 hadi 1730 | Bakaffa | Asma Sagad au Masih Sagad |
|
| 19 Septemba, 1730 hadi 26 Juni, 1755 | Iyasu II (Joshua II) |
`Alem Sagad | |
| 1736 hadi 1737 | Atse Hezqeyas | Alikuwa muasi | |
| Zemene Mesafint (Kipindi cha Wana Wafalme) | |||
| 26 Juni, 1755 hadi 7 Mei, 1769 |
Iyoas I (Joas) |
Adyam Sagad | |
| 7 Mei hadi 18 Oktoba, 1769 |
Yohannes II (John II) |
||
| 18 Oktoba, 1769 hadi Juni 1770 | Tekle Haymanot II | Admas Sagad III | |
| Juni hadi Desemba 1770 | Susenyos II | ||
| 18 Oktoba, 1769 hadi 13 Aprili, 1777 | Tekle Haymanot II | Admas Sagad III | Alirudishiwa utawala. |
| 13 Aprili, 1777 hadi 20 Julai, 1779 | Salomon II (Solomon II) |
||
| 20 Julai, 1779 hadi 8 Februari, 1784 | Tekle Giyorgis I | ||
| 16 Februari, 1784 hadi 24 Aprili, 1788 | Iyasu III (Joshua III) |
||
| 1787 hadi 1788 | Atse Iyasu | Alimpinga Iyasu III | |
| 1787 hadi 1788 | Atse Baeda Maryam | Alimpinga Iyasu III | |
| Februari 1788 hadi 1789 | Tekle Haymanot wa Gondar | Alimpinga Iyasu III | |
| 24 Aprili, 1788 hadi 26 Julai, 1789 | Tekle Giyorgis I | Alirudishiwa utawala | |
| 26 Julai, 1789 hadi Januari 1794 | Hezqeyas (Hezekiah) |
||
| Januari 1794 hadi 15 Aprili, 1795 | Tekle Giyorgis I | Alirudishiwa utawala | |
| 15 Aprili hadi Desemba 1795 | Baeda Maryam II | ||
| Desemba 1795 hadi 20 Mei, 1796 | Tekle Giyorgis I | Alirudishiwa utawala | |
| 20 Mei, 1796 hadi 15 Julai, 1797 | Salomon III (Solomon III) |
||
| 18 Agosti, 1797 hadi 4 Januari, 1798 | Yonas (Jonah) |
||
| 4 Januari, 1798 hadi 20 Mei, 1799 | Tekle Giyorgis I | Alirudishiwa utawala | |
| 20 Mei, 1799 hadi Julai 15, 1799 | Salomon III (Solomon III) |
Alirudishiwa utawala | |
| Julai 25, 1799 hadi 24 Machi, 1800 | Demetros (Demetrius) |
||
| 24 Machi hadi Juni 1800 | Tekle Giyorgis I | Alirudishiwa utawala | |
| Juni 1800 hadi Juni 1801 | Demetros | Alirudishiwa utawala | |
| Juni 1801 hadi 3 Juni, 1818 | Egwale Seyon | ||
| 19 Juni, 1818 hadi 3 Juni, 1821 | Iyoas II (Joas II) |
||
| 3 Juni, 1821 hadi Aprili 1826 | Gigar | ||
| Aprili 1826 | Baeda Maryam III | ||
| Aprili 1826 hadi 18 Juni, 1830 | Gigar | Alirudishiwa utawala | |
| 18 Juni, 1830 hadi 18 Machi, 1832 | Iyasu IV (Joshua IV) |
||
| 18 Machi, 1832 hadi 8 Juni, 1832 | Gebre Krestos | ||
| Oktoba 1832 hadi 29 Agosti, 1840 | Sahla Dengel | ||
| 1832 | Egwale Anbesa | Alikuwa muasi | |
| 30 Agosti, 1840 hadi Oktoba 1841 | Yohannes III (John III) |
||
| Oktoba 1841 hadi 1845 | Sahle Dengel | Alirudishiwa utawala | |
| 1845 | Yohannes III (John III) |
Alirudishiwa utawala | |
| 1845 hadi 1850 | Sahle Dengel | Alirudishiwa utawala | |
| 1850 hadi 1851 | Yohannes III (John III) |
Alirudishiwa utawala | |
| 1851 hadi 11 Februari, 1855 | Sahle Dengel | Alirudishiwa utawala | |
| Nasaba ya Tewodros | |||
| 9 Februari, 1855 hadi 13 Aprili, 1868 | Kasse Hailu | Tewodros II (Theodore II) |
|
| Nasaba ya Zagwe | |||
| 11 Juni, 1868 hadi 11 Julai, 1871 | Wagshum Gobeze | Tekle Giyorgis II | |
| Nasaba ya Tigray | |||
| 11 Julai, 1871 hadi 9 Machi, 1889 | Kassa Mercha | Yohannes IV (John IV) |
|
| Nasaba ya Solomoni | |||
| 9 Machi, 1889 hadi 12 Desemba, 1913 | Sahle Maryam | Menelik II | Alikuwa Mfalme wa Shewa kabla hajawa Mfalme Mkuu wa Uhabeshi. |
| 12 Desemba, 1913 hadi 27 Septemba, 1916 | Lij Kifle Yaqub | Iyasu V (Joshua V) |
Hakuvishwa taji; aliuzuliwa na malodi kwa kibali cha Kanisa la Kiorthodox la Uhabeshi. |
| 27 Septemba, 1916 hadi 2 Aprili, 1930 | Askala Maryam | Zauditu, Mfalme Mkuu wa kike | ♀ |
| 2 Aprili, 1930 hadi 2 Mei, 1936 | Tafari Makonnen | Mfalme Mkuu Haile Selassie | Alivishwa taji 2 Novemba, 1930 |
| Kumiliki kwa Waitalia | |||
| 9 Mei, 1936 hadi 5 Mei, 1941 | Viktor Emmanuel III, Alidai cheo cha "Mfalme Mkuu wa Uhabeshi" | Hakutambuliwa na wote duniani; aliacha cheo hicho mwaka wa 1943. | |
| Nasaba ya Solomoni | |||
| 5 Mei, 1941 hadi 12 Septemba, 1974 | Tafari Mekonnen | Haile Selassie | Alirudishiwa utawala; baadaye aliuzuliwa na Derg. |
| 12 Septemba, 1974 | Asfa Wossen | Amha Selassie | Aliteuliwa na Derg, lakini hakuchukua madaraka (alitangazwa Mfalme Mkuu uhamishoni Aprili 1989, alifariki Februari 1997) |
| Kipindi | Jina | Cheo | Maelezo |
|---|---|---|---|
| Jamhuri ya Uhabeshi | |||
| 12 Septemba, 1974 hadi 17 Novemba, 1974 | Aman Mikael Andom | Mwenyekiti wa Kamati ya Jeshi | |
| 17 Novemba, 1974 hadi 28 Novemba, 1974 | Mengistu Haile Mariam | Mwenyekiti wa Kamati ya Jeshi | kipindi cha kwanza |
| 28 Novemba, 1974 hadi 3 Februari, 1977 | Tafari Benti | Mwenyekiti wa Kamati ya Jeshi | |
| 11 Februari, 1977 hadi 10 Septemba, 1987 | Mengistu Haile Mariam | Mwenyekiti wa Kamati ya Jeshi | kipindi cha pili |
| 10 Septemba, 1987 hadi 21 Mei, 1991 | Mengistu Haile Mariam | Rais | |
| 21 Mei, 1991 hadi 28 Mei, 1991 | Tesfaye Gebre Kidan | Rais Mtendaji | |
| 28 Mei, 1991 hadi 22 Agosti, 1995 | Meles Zenawi | Rais wa Muda | |
| 22 Agosti, 1995 hadi 8 Oktoba, 2001 | Negasso Gidada | Rais | |
| 8 Oktoba, 2001 hadi sasa | Girma Wolde-Giyorgis Lucha | Rais | |